banerro (kopiuj)

Mityczny Talent

Social

szukajka

ADSENSE

Historia smoków cz. 1 - narodziny legendy

Ocena użytkowników: 0 / 5

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

Legendarny smokLegendy, mity i podania stanowią ogromną część dziedzictwa każdej kultury. Są źródłem wiedzy o człowieku z przeszłości, a także podwaliną i inspiracją dla człowieka współczesnego. Dziś, w czasach niesamowitego rozwoju nauki, techniki i ogólnie cywilizacji, coraz mniej jest dla nich miejsca. Człowiek, przekonany że wszystko można wyjaśnić logicznie, wymyśla legendarne stworzenia i historie już wyłącznie dla rozrywki. Dawniej powody ich wymyślania były różnorakie. Służyły one przede wszystkim wytłumaczeniu niezrozumiałych zjawisk, ale pełniły też np. funkcję wychowawczą (z resztą do dziś rodzice niejednokrotnie opowiadają swym dzieciom straszne historie aby wymusić na nich konkretne zachowanie), często były też wykorzystywane dla własnych celów, dla osiągnięcia korzyści majątkowych, pozbycia się kogoś niewygodnego, czy dla uniknięcia odpowiedzialności za własne czyny. Niezależnie od powodów, potwory towarzyszą ludziom od wieków i z pewnością sporo racji ma Geralt Sapkowskiego, który stwierdza, że „ludzie lubią wymyślać potwory i potworności. Sami sobie wydają się wtedy mniej potworni. Gdy piją na umór, oszukują, kradną, leją żonę lejcami, morzą głodem babkę staruszkę, tłuką siekierą schwytanego w paści lisa (...), lubią myśleć, że jednak potworniejsza od nich jest mora wchodząca do chat o brzasku. Wtedy jakoś lżej im się robi na sercu. I łatwiej im żyć”.

Pojawia się jednak pytanie, czy aby na pewno wszystkie potwory są jedynie wynikiem wybujałej wyobraźni prostego niewykształconego ludu? Stare przysłowie mówi, że w każdej legendzie jest ziarnko prawdy. Czy możemy więc przyjąć, że niektóre legendarne stworzenia faktycznie żyły obok człowieka, choć nie pozostawiły po sobie jednoznacznego, potwierdzonego przez badaczy dowodu na ich istnienie? Jest jedna szczególna postać, która każe nam zastanowić się nad odpowiedzią na to pytanie, postać wybijająca się ponad pozostałe, od wieków zaprzątająca umysły ludzi i rozbudzająca wyobraźnię, postać która pojawia się jednocześnie w wielu niezależnych od siebie kulturach – smok.

Mitologia mezopotamska, perska, egipska, żydowska, grecka, nordycka, słowiańska, bałtyjska, germańska, anglosaska, chińska, japońska, wedyjska...wszystkie posiadają swoje smoki. Pierwsze wzmianki o nich pojawiły się już ok. III tysiąclecia p.n.e.. Od początku były one powiązane ze sprawami boskimi.Indie- smok

Bardzo ważną kwestią jest jednak fakt, że przez wieki smok był określany jako „skrzydlaty wąż” i czasem trudno rozdzielić starożytne mityczne smoki i węże, a te drugie pojawiają się w postaci bóstw uczestniczących w tworzeniu świata m.in. u Summerów, Azteków, Majów, Indian czy Aborygenów. Historycznie więc występują nie tylko jako stworzenia nacechowane negatywnie, choć "zły PR" towarzyszy wężom od bardzo dawna, wizerunki złych węży można znaleźć już na egipskich naczyniach z IV tysiąclecia p.n.e. Wróćmy jednak do smoków i przyjrzyjmy się stworzeniom, które były określane nazwami dziś tłumaczonymi właśnie jako "smok".

Za moment powstania Wed - świętych ksiąg hinduizmu, przyjmuje się początek II tysiąclecia p.n.e. W bogatych księgach (ich objętość jest 6 razy większa niż Biblii) świat istot nadprzyrodzonych jest bardzo rozbudowany,  na jego szczycie stoją Dewy – bogowie, zaś ich głównymi przeciwnikami są Asurowie – demony, pierwotnie dobre duchy/bogowie, które świadomie wybrały zło. Prawdopodobnie najsilniejszym z nich jest Wrytra, pojawiający się
 w najważniejszym micie Rygwedy[1] o uwolnieniu wód i światła. Wrytra ma postać gigantycznego węża lub smoka. Według legendy miał ukraść chmury deszczowe zatrzymując rozwój wszechświata. Ostatecznie zabija go król bogów – Indra. Domniemuje się, że wszelkie praindoeuropejskie legendy o smokach zawdzięczają swoje istnienie właśnie Wrytrze.

W babilońskim eposie Enuma Elisz (datowanym na koniec II tysiąclecia p.n.e.) na temat początków świata i człowieka, smoki zostają powołane do życia aby pomóc pramatce Tiamat w walce z bogami pierwszego pokolenia, którzy zabili praojca Apsu: „dostarczyła im broni, jakiej nie ma równej: zrodziła wielkie smoki Z ostremi zębami, z pazurami nie oszczędzającemi nikogo. Jadem, jako krwią, wypełniła ich ciało. Straszne potwory przyodziała w grozę, zaopatrzyła je w blask, zrobiła je podobnemi do bogów. Kto na nie spojrzy, Smok mezopotamskiginie od strachu, -Ich ciało podnosi się nie odwraca się ich pierś”. Oprócz tego sama Tiamat na podobiznach była przedstawiana pod postacią smoka.

Muszhuszu natomiast, wąż-smok, miał być pupilem kilku mezopotamskich bogów, doczekał się także swych podobizn na bramie Isztar w Babilonie. 

U starożytnych Egipcjan wąż-smok Apopis (opisany podczas II tysiąclecia p.n.e.) jest ucieleśnieniem złych mocy, odwiecznym wrogiem Re, który co dnia próbuje powstrzymać wędrówkę słońca, mimo że nigdy mu się to nie udaje.

Skrzydlate węże pojawiają się w starożytnym Egipcie nie tylko w mitologii czy w sztuce, zdają się być częścią tamtejszej fauny, co znajduje odzwierciedlenie w źródłach historiograficznych. Herodot, przebywający w Egipcie w połowie V w p.n.e., napisał w Dziejach: „W okolicy Teb znajdują się święte węże, zupełnie nieszkodliwe dla ludzi. Są one niedużej wielkości i mają dwa rogi, które im wyrastają ze szczytu głowy. Gdy zdechną, grzebie się je w świątyni Zeusa; temu bowiem bogu mają być poświęcone.

Jest w Arabii miejscowość, leżąca mniej więcej naprzeciw miasta Buto, do której sam się udałem, aby zasięgnąć wiadomości o uskrzydlonych wężach. Przybywszy tam, ujrzałem kości węży i kręgosłupy w ilości niemożliwej do opisania; leżały tam kupy kręgosłupów, jedne większe, drugie mniejsze, inne jeszcze mniejsze, a było ich mnóstwo. MiejscowośćSmok- wąż Apopis, gdziSmok- wąż Egipskie te kręgosłupy były zsypane, taki ma wygląd: z przełęczy górskiej jest dostęp do wielkiej równiny, która przylega do Równiny Egipskiej. Otóż jest podanie, że z wiosną skrzydlate węże przylatują z Arabii do Egiptu, a ptaki ibisy zachodzą im drogę u wejścia do tego kraju i nie przepuszczają węży, tylko je zadziobują”.

Podobny opis tych stworzeń można znaleźć także u żydowskiego historyka Józefa Flawiusza: "Tymczasem Mojżesz, zanim wrogowie dowiedzieli się o jego wyprawie, powiódł wojsko do walki, wybrawszy drogę nie przez rzekę, ale przez ląd. Podczas tej przeprawy wspaniale okazał swoją roztropność. Droga bowiem była niezmiernie trudna z powodu mnóstwa wężów, od których roją się owe miejsca; a są tam takie węże, jakich nigdzie więcej nie można spotkać, niezwykłe siłą, złośliwością i przedziwnym wyglądem; niektóre z nich mają nawet skrzydła, tak że mogą nacierać na ludzi wynurzając się z kryjówek w ziemi, albo niespodziewanie spadając na nich z przestworzy. Aby przeprowadzić wojsko bezpiecznie i bez szkody, Mojżesz wynalazł taki oto sposób, wielce przemyślny: kazał upleść z kory papirusowej kosze na kształt skrzyń i nieść je napełnione ibisami. Ten ptak jest wielkim nieprzyjacielem wężów. Na widok ibisa wąż rzuca się do ucieczki, a wtedy ibis chwyta go jak jeleń i połyka”.

Wciąż jednak jesteśmy dalecy od wizerunku smoka jaki wszyscy znamy. Być może mowa tu o dwóch a nawet większej ilości różnych gatunków.

 


[1] Rygwenda - jeden ze zbiorów Wed, najstarszy zabytek literacki indoaryjski

Nowości - Fantastyka naszym okiem


HoverboardScience fiction od zawsze ukazywało nam alternatywny, najczęściej futurystyczny świat, w którym aż roiło się od niezwykłych wynalazków. Latające pojazdy, machiny przenoszące w czasie, czy wielofunkcyjne roboty, to tylko niektóre z gadżetów przewijających się przez ten gatunek filmów i książek. We wcześniejszych artykułach opisałam fenomen wehikułu czasu i teleportacji, więc teraz skupię się na innych, przyszłościowych patentach.

Większość z Was pewnie kojarzy filmy z serii „Powrotu do przyszłości” Roberta Zemeckisa. Zeszłego roku, dokładnie 21 października, miało miejsce dość znaczące dla fanów owego sci-fi wydarzenie. Tego dnia bowiem, Marty i Doc znaleźli się w przyszłości. Nie sposób nie zauważyć, że świat pokazany w filmie zdecydowanie odbiegał od tego, którego doświadczamy na własnej skórze.

Choć od 1989 roku technologia zrobiła ogromne postępy, to nadal na ulicach nie spotkamy tak promowanych w filmie Hoverboard’ów. Czy jednak nie poczyniono prób ich wykonania?

Dla wielbicieli „Powrotu do przyszłości” mam bardzo dobrą wiadomość. W sierpniu 2015 r., firma Lexus ukazała światu swoje dzieło rodem z fikcji naukowej. Jest nim lewitująca na 4 cm deska bambusowa z wbudowanymi magnesami i nadprzewodnikami, które dzięki ogromnemu chłodzeniu za pomocą ciekłego azotu są w stanie pokonać grawitację. Jednakże nie jest to możliwe bez specjalnego, magnetycznego podłoża. Mimo, iż deska nie pozwala, póki co, na jazdę po ulicach, a sam Lexus stworzył dopiero jej prototyp, to niezaprzeczalnie jest to olbrzymi ukłon w stronę jeszcze większego rozwoju technologii.Powrót do przyszłości

Pozostańmy przy temacie latania. W „Powrocie do przyszłości”, jak również w wielu innych dziełach science fiction, pojawiają się latające samochody i podobne im maszyny. Napędzane paliwem rakietowym, czy kosmiczną energią, cudeńka potrafiły „jeździć” po niebie, niczym po asfalcie.

Dziś motoryzacja rozwinęła się na tyle, że mamy samochody elektryczne, ułatwiające nam jazdę w każdej możliwej sytuacji, a nawet potrafiące pływać- amfibie. A jak wygląda sprawa podniebnych podróży? Całkiem nieźle, bo choć nie mamy latających aut, to powstają projekty takowych. Jednym z nich jest Helimac, który miałby zostać stworzony w Polsce. Swym wyglądem przypominać ma nieco gokarta z wiatrakami, które tak naprawdę są silnikami mającymi umożliwić maszynie wzbicie się w przestworza.

 A.I. Sztuczna inteligencjaOdnośnie maszyn, dość znaczącą kwestię stanowią roboty, które wyglądem przypominają, niemalże w stu procentach, człowieka. Takie wynalazki pojawiają się m.in. w książce „Hurysy z katalogu” Edwarda Guziakiewicza, czy w filmie „A.I. Sztuczna inteligencja” Stevena Spielberga. W obu przypadkach, roboty miały  głównie zabawiać ludzi i dotrzymywać im towarzystwa. Ukazane w dziełach „żywe maszyny” miały być zaprogramowane na uczucia, lecz same ich nie odczuwać.

Czy w dzisiejszych czasach, stworzenie ludzkiego robota jest możliwe? Jak najbardziej! Co więcej, od dobrych kilku, a nawet kilkunastu lat konstruowane są takie maszyny. W badaniach nad humanoidalnymi robotami przoduje Japonia. To w niej powstają, zarówno ukierunkowane na odpowiednie odwzorowanie motoryki ciała, jak i mimiki twarzy, dzieła technologiczne. W tej dziedzinie najbardziej rozwinięte okazują się firmy: Kawada, Toyota i Honda, których roboty niebezpiecznie przypominają ludzi. Znaczna część z nich ukierunkowana jest tak, jak filmowe i książkowe maszyny, na towarzyszenie i pomoc ludziom w domowych warunkach.

 

Jednak, czy możliwa jest też przewijająca się często w science fiction wizja opanowania przez sztuczną inteligencję świata? Nie wiadomo, w końcu technologia z każdym dniem szybciej galopuje do przodu, tworząc coraz to sprytniejsze gadżety.

 

Jeśli jesteście ciekawi, jak wyglądają takie humanoidalne roboty, koniecznie zobaczcie Robo- Einsteina o bardzo rozwiniętej mimice:

 

djembed

 

Postanowiłem dzisiaj napisać o czymś, o czym większość z Was już pewnie słyszała, niemniej jednak jest to temat dla fanów szeroko pojętej fantastyki wyjątkowo ciekawy, ponieważ dotyczy dwóch odrębnych zwykle gatunków: fantasy i fantastyki naukowej. Mowa o Legendach Polskich wypuszczanych do sieci przez najpopularniejszy polski serwis aukcyjny - Allegro.

Pierwszy film z serii – Smok miał premierę na Youtube 30 listopada 2015. Kilka dni wcześniej natomiast mieliśmy okazję zapoznać się ze zwiastunem. Przyznam szczerze, że nie od razu kupił mnie ten pomysł i nie bardzo załapałem początkowo o co w tym wszystkim chodzi. No, bo niby mamy Kraków, Kościół Mariacki, w tytule jest smok, a tu zamiast smoka widzimy jakąś wojskową maszynę latającą i przykrego pana, który wygląda jak jeden z naczelnych czarnych charakterów przełomu lat 80. i 90. - Dolph Lundgren. Przechodząc już do samego filmu, stanowi on połączenie starego z nowym. Osią fabuły jest dobrze znana historia smoka wawelskiego opowiedziana w całkowicie nowoczesny sposób, co oznacza tyle, że uświadczymy w filmie m.in. psa-robota, androida i inne wynalazki przyszłości. Historia ma wartkie tempo, jak w rasowym filmie akcji, animacje stoją na wysokim poziomie, a całość okraszona jest lekką dozą humoru i wątkiem romantycznym. 

 

djembed

 

Na drugi ogień, po krótkim odstępie czasu (15 grudnia), poszła legenda o Panu Twardowskim. Film od razu zaczyna się mocnym akcentem – przejażdżka po powierzchni Księżyca w rytm piosenki Wszystko chuj wywołuje niesamowite wrażenie, chyba ze względu na tak frywolne połączenie niedostępnego dla większości kosmosu ze swojskim wulgaryzmem. O ile Smok mi się podobał, tak Twardowsky wbił mnie w fotel. Świetne role Roberta Więckiewicza i Aleksandry Kasprzyk, niesamowite animacje, dobra dawka humoru i znane polskie przeboje sprawiają, że największą wadą filmu jest to, że jest tak krótki.

 

djembed

 

Ku uciesze mojej i innych fanów produkcji, poznaliśmy także dalszą część historii Twardowskiego, na którą jednak musieliśmy poczekać do września niedawno zakończonego roku. Tym razem jednak zamiast 9 minut, dostaliśmy aż 20 (18 nie licząc napisów, po których mamy jeszcze krótką scenę), ze wszystkimi elementami, które tak dobrze sprawdziły się poprzednim razem. Dodatkowo twórcy zaserwowali nam niezły zwrot akcji, a po drodze przedstawili nam trochę swoje uniwersum i  głównego antagonistę - Borutę. Owocem filmu była również nowa wersja piosenki Aleja Gwiazd za którą stoi jeden z najbardziej znanych polskich producentów Matheo i piosenkarka Anna Karwan. Możemy ją usłyszeć w napisach końcowych, po kilku dniach od filmu został również opublikowany teledysk do niej, który przedstawia historię Lucynki granej przez Kasprzyk.

 

djembed

 

djembed

 

Kolejny film – Operacja Bazyliszek pojawił się w listopadzie. Tym razem w rolach głównych dobrze znani Paweł Domagała i Olaf Lubaszenko. Ich postacie wzbudzają sympatię swoją prostolinijnością podczas rozmowy na typowym męskim wypadzie na ryby, suto zakrapianym alkoholem.Poza tym scenariusz przypomina trochę ten ze Smoka, jest wątek miłosny, potwór do pokonania i postać pomysłowego i odważnego Polaka, która zresztą jest chyba głównym elementem łączącym filmy. Miło, kiedy twórcy filmowi dla odmiany chcą żebyśmy, jako naród, byli z siebie dumni. Różnicę stanowi tutaj potwór – bazyliszek jest całkiem prawdziwy. Tradycyjnie już na wysokim poziomie animacja, humor, dialogi... nie za bardzo jest się czego przyczepić. Ah, zapomniałbym o muzyce... tu również standardowo dobrze, Matheo tym razem połączył siły z Andrzejem Donarskim w odświeżonej wersji Mój jest ten kawałek podłogi, co zaowocowało kolejnym teledyskiem, w którym możemy poznać historię postaci Eugeniusza granego przez Lubaszenkę.

 

djembed

 

djembed

 

Póki co, ostatni film z serii to grudniowa Jaga, nawiązująca do historii Baby Jagi. Choć w tej wersji to bynajmniej nie stara, zmarszczona i ohydna czarownica, ale ktoś w rodzaju młodej i pięknej bogini przyrody. Scenę, w której niczym w Matrixie w spowolnionym tempie nokautuje przeciwników, ciężko mi ująć innym słowami niż „wow, niesamowite”. Choć nie zabrakło elementów humorystycznych, tym razem twórcy uderzyli w poważniejsze tony. Dali nam też wyraźne wskazówki, że w następnej części powinna pojawić się postać Peruna, która jest zagrożeniem dla Boruty. Ogólnie powinno dziać się sporo, obyśmy na kolejne legendy nie musieli znów czekać do września. Choć, nawet jeśli, to już i tak mamy sporo. Jaga również doczekała się teledysku i to mrożącego krew w żyłach.

 

djembed

 

djembed

 

W aspekcie marketingowym, Legendy Polskie to świetny przykład budowania marki poprzez opowiadanie historii - storytelling. Natomiast dla zwykłego widza jest to przede wszystkim rozrywka na najwyższym poziomie. Pod każdym filmem odnajdziemy prośby o stworzenie filmu pełnometrażowego i nie ma się co dziwić, twórcy znaleźli idealną receptę na połączenie tradycji z nowoczesnością, dodając do tego szczyptę przaśnego polskiego humoru, a wszystko to zostało "ugotowane" przez czołowe nazwiska polskiej kinematografii. Gdyby pełnoprawny film powstał i choć zbliżył się poziomem do krótkich filmów dotąd stworzonych, byłby produkcją przyćmiewającą większość obrazów powstałych w ciągu całej historii rodzimego kina. Pomijając już świetną fabułę, grę aktorską, dialogi, muzykę i całą resztę, poziom animacji komputerowych i efektów jest czymś, czego w filmach nad Wisłą nigdy nie uświadczyliśmy, dość wspomnieć z jakimi przeciwnikami mierzył się Żebrowski - Geralt w filmie z 2001 roku, o którym zdecydowana większość fanów Wiedźmina wolałaby zapomnieć. A propos, scenarzystą Legend Polskich jest dobrze znany twórca animacji Tomasz Bagiński. Wielu powinno ucieszyć, że jest on w trakcie produkcji... Wiedźmina właśnie.

Osobiście odnoszę wrażenie, że w tych krótkich filmach mamy wszystko to, czego moglibyśmy oczekiwać od filmu o polskim pogromcy potworów, w końcu więc mamy właściwego człowieka na właściwym miejscu. Oczywiście pojawiają się też wątpliwości. Wiedźmin ma zostać zrealizowany z pomocą amerykańskiej wytwórni Sean Daniel Company, odpowiedzialnej za raczej średnio oceniane filmy, jak trzecia część Mumii czy Ben-Hurz 2016 roku. W dodatku do napisania scenariusza została wybrana amerykanka Thania St. John,która do tej pory pisała scenariusza głównie do niespecjalnie ambitnych seriali młodzieżowych, takich jak Buffy: Postrach wampirów czy Roswell: W kręgu tajemnic. Rodzą się obawy, czy film będzie miał odpowiedni klimat, czy nasza chluba narodowa nie zostanie zamerykanizowana i odarta ze swej słowiańskości i wyjątkowego charakteru. Miejmy nadzieję, że pan Bagiński przypilnuje żeby tak się nie stało. Zdarzają się przecież czasem takie przypadki jak Peter Jackson – człowiek, który po kiepskich filmach stworzył jedną z najlepszych trylogii w historii kina. Różnica jest chyba jednak taka, że, jeśli dobrze pamiętam, Jackson był wielkim fanem twórczości Tolkiena, a panią John nie podejrzewam o bycie fanką Sapkowskiego.

Chyba jednak największym problemem tej produkcji jest fakt, że pierwsze informacje o niej pojawiły się już w 2015 roku, data premiery nadal jest ustalona na rok obecny, a tymczasem nie mamy żadnych nowych doniesień, nie wiadomo więc, czy Wiedźmin nie umrze na etapie produkcji. W każdym razie życzę sobie i Wam, żebyśmy dostali świetny film o Wiedźminie i jak najwięcej kolejnych Legend Polskich, a może nawet jakiś pełnometrażowy film? :>


Broń na wampiryReligia jest ważnym elementem życia bardzo dużej części ludzkości. Nic więc dziwnego, że jej motywy zagościły też w fantastyce. Jednak, czy wiązanie świata fantasy z religią jest jedynie sprytną zagrywką marketingową i chęcią umieszczenia w dziełach sprzedającego się tematu? Nic bardziej mylnego! Podstawy powiązań fantastyki z religią sięgają stuleci.

Od wieków, człowiek, nie rozumiejąc otaczających go zjawisk, próbował wyjaśniać sobie ich istnienie tworząc nierealne byty. Tak powstawały różne bestiariusze. Ukazane w nich upiory były niczym innym, jak tylko spersonifikowanymi lękami. W końcu strach, któremu nadamy bardziej znaną formę, łatwiej jest oswoić, jak również zwalczać.

Religia od dawna starała się walczyć ze złem. Szybko więc stała się bronią, nie tylko przeciwko poganom, lecz również wszelakim bestiom. Różnorodne symbole wiary, relikwie czy inkantacje, miały swoje ochronne zastosowanie przy okazji spotkań z wieloma potworami. Najczęściej, z używaniem tej nietypowej broni, mamy do czynienia w kontakcie z wampirami. Są one znane ze swego wstrętu do wszelkich oznak boskości w realnym życiu. Zauważyć to można m.in. w „Miasteczku Salem” S.King’a, gdzie upiory stroniły od krzyża i wody święconej. Wielu słynnych wampirzych poskramiaczy również zaopatrywało się w niebiański asortyment. Przykładem może być Anita Blake z "Cyrku Potępieńców" Laurell K. Hamilton, która, choć na co dzień zajmuje się ożywianiem umarłych, czasem poskramia zbyt energiczne wampiry.

Dobrym przykładem wykorzystania motywów religijnych w fantastyce jest film „Constantine”. Choć sam temat produkcji opiera się w większości na wierze w Boga, to jednak nie da się ukryć, że posiada mnóstwo elementów fantasy. W tym przypadku, także otrzymujemy sporą porcję walki dobra ze złem. Oczywiście, głównemu bohaterowi nie mogło zabraknąć artefaktów: wody święconej, skarabeusza czy smoczego oddechu. Jak widać, dysponuje on arsenałem wielu religii. Constantine używa go do zwalczania nieproszonych demonów, które choć teoretycznie nie zaliczają się do kanonu postaci fantastycznych, to jednak w tym przypadku nimi są.

Jeszcze innym, ciekawym ukazaniem wiary jest umieszczony w „Grze o Tron” kult bóstw przedstawionych w postaci rzeźb w drzewach. Cześć oddają im mieszkańcy północy. RobiąNocna Straż to poprzez modlitwę, czy też różnorodne przyrzeczenia składane w obecności owych drewnianych figur. Za to na wschodzie, w Asshai, religia w wyraźny sposób łączy się z czarną magią. Kultywuje się tam krwawe ofiary i wszelkiego rodzaju klątwy, po to, by bogowie pomagali kapłanom w osiąganiu zamierzonych celów.

Ciekawe jest też zestawienie świata fantastyki z ascetycznym, realnym światem religii. Dopuszczono się go w „Porta Coeli. Bramie światów” Susany Vallejo. Powieść ta zupełnie różni się od dzieł, które wymieniłam powyżej, gdyż klasztory, na których opiera się rzeczywisty świat, nie walczą z fantastycznymi stworami, lecz próbują je ukryć przed ludźmi. A więc, nie ma tu także motywu wykorzystania kościelnych insygniów. Ciekawym jest jednak to, że w pewnym momencie ukazane klasztory nie dość, że akceptują istnienie odrębnego świata i jego stworzeń, to jeszcze starają się go chronić. Z racji odwiecznej walki kościoła z fantastycznymi istotami, jest to dość niespotykana sytuacja.

Jak widać, religie w fantastyce mogą być ukazane na bardzo wiele różnych sposobów. Od typowego wykorzystywania przedmiotów wiary, takich jak krzyże czy woda święcona do walki z potworami, aż po ochronę dziwnych stworzeń. Pomimo częstej krytyki dzieł fantastycznych przez kościoły, nie dało się uniknąć skonfrontowania tak odrębnych, choć w rzeczywistości bliskich sobie dziedzin, w książkach czy filmach fantasy. Takie zestawienie, jak widać, całkiem nieźle się sprawdziło.

WestworldSztuczna inteligencja – temat rzeka. Nad możliwością jej stworzenia ludzkość myśli od dawna, i choć rozważania te zaczęły najbardziej nabierać tempa w miarę rozwoju komputerów, nie oznacza to, że nie chodziły ludziom po głowach już wcześniej. Najlepszym tego przykładem niech będzie fakt, że tak powszechnie znane dziś określenie jak robot po raz pierwszy pojawiło się w dramacie R.U.R. (dzieło warte przeczytania, niestety, z nieznanych mi przyczyn, nie doczekało się polskiego wydania), napisanym przez czeskiego pisarza Karela Čapka w 1920 roku, czyli 16 lat przed tym, zanim Alan Turing wymyślił swoją maszynę Turinga, która stała się swego rodzaju pierwowzorem dla komputera.

Robot Čapka nie był jednak tym, co obecnie rozumiemy zwykle pod tym pojęciem, czyli maszyną zbudowaną z mechanicznych elementów, a organizmem żywym wytworzonym w laboratorium na podstawie wieloletnich badań nad innymi żywymi organizmami. W skrócie, historia dramatu przedstawia się następująco: naukowiec Rossum planuje stworzyć idealną kopię człowieka, po to żeby udowodnić, że nie ma boga, jednak „człowiek”, którego tworzy po latach badań, po kilku dniach umiera. Wtedy do akcji wkracza bratanek naukowca, który postanawia stworzyć maszyny pracujące – roboty, o mimimalnych potrzebach, wyposażone wyłącznie w elementy niezbędne do funkcjonowania. Te są wkrótce produkowane na masową skalę, doprowadzają do obfitości wszystkich dóbr i zastępują ludzi w każdej czynności. Tu jednak kończy się sielanka, bezproduktywni ludzie tracą możliwość rozmnażania się, pewien doktor wyposaża roboty w świadomość, a te uznają, że ludzie są bezużyteczni i należy ich eksterminować.

Widzimy więc, że czeski pisarz miał prawie 100 lat temu takie same obawy, jakie my mamy dzisiaj – że jeśli wyposażymy maszyny wydajniejsze od nas w świadomość, mogą one uznać nas za zbędny gatunek. „Człowiek – według Čapka – nie jest w stanie ani przewidzieć skutków swojej ingerencji w dzieło natury, ani też opanować jej rezultatów“. O ile jednak kilkadziesiąt lat temu były to rozważanie przede wszystkim dla twórców fantastyki naukowej (kolejny dobry przykład to Prawa robotów Asimova z 1942 roku), to dzisiaj tą kwestiąHotel obsługiwany przez maszyny zajmują się ludzie nauki i techniki. Wystarczy wymienić takie nazwiska jak Stephen Hawking, Elon Musk, czy Bill Gates żeby wiedzieć, że sprawa nie jest błaha. Ci dwaj pierwsi współuczestniczyli niedawno w tworzeniu 23 Zasad z Asimolar, które mają przygotować ludzkość na nadejście superinteligencji, czyli inteligencji znacznie przewyższającej najlepsze ludzkie umysły. Rodzi się pytanie, czy pojawienie się takowej jest faktycznie tylko kwestią czasu?

Wyścig w kierunku superinteligencji już się rozpoczął i uczestniczą w nim wszystkie czołowe światowe korporacje. Wiemy, że komputery potrafią już dziś przewyższyć nas w niektórych zadaniach logicznych, takich chociażby jak liczenie, gra w szachy czy Scrabble. Są w swych działaniach szybsze i dokładniejsze i w wielu czynnościach są w stanie nas zastąpić. Co rusz dochodzą do nas ze świata doniesienia o postępującej robotyzacji, w Japonii funkcjonuje już np. hotel obsługiwany przez maszyny. Wielu uważa, że świat, w którym większość pracy wykonują roboty, to kwestia kilkudziesięciu lat. Bill Gates np. jest zdania, że dla nas zostaną praktycznie tylko zawody wymagające ludzkiej empatii, a społeczeństwo powinno się utrzymywać m.in. dzięki opodatkowaniu pracy robotów. Innym, coraz częściej wymienianym, przyszłościowym źródłem utrzymania jest dochód gwarantowany, który dostawać miałby każdy. Wspomniany już wcześniej Musk uważa natomiast, że rozwiązaniem tego problemu jest cyborgizacja społeczeństwa, dzięki której mielibyśmy dotrzymać maszynom kroku.

Czy faktycznie za naszego życia doczekamy się świata, w którym nie trzeba pracować? Czy już za chwilę maszyny Transcendencjaprzegonią nas intelektualnie? Ciężko wyrokować, a jeszcze ciężej przewidywać, jak, jako ludzkość, zareagowalibyśmy na takie zmiany.


Nie wiem czy roboty kiedykolwiek osiągną naszą wszechstronność, ale nie muszą tego robić, by zastąpić nas w pracy. W końcu nie potrzebujemy, aby robot-taksówkarz potrafił też zrobić kanapkę. Na pocieszenie można powiedzieć, że już w erze rewolucji przemysłowej ludzie bali się, że zastąpią ich maszyny. Myślę też, że droga do superinteligencji jest jeszcze daleka, choć oczywiście mogę się mylić. W kwestii ewentualnych przeszkód możemy wiele dowiedzieć się z książki Kwintet w Cambridge, napisanej w wymyślonym przez autora gatunku – scientific fiction. To strawna popularnonaukowa pozycja, w której podczas wyimaginowanego spotkania w Cambridge w 1949 roku o wątpliwościach dotyczących myślącej maszyny rozmawiają ówczesne tuzy nauki.


Jedno jest pewne – jeśli superinteligencja się kiedyś narodzi, będzie to koniec świata, który znamy. Możliwe, że staniemy przed dylematami, przed którymi obecnie stają bohaterowie filmów i seriali: czy mamy moralne prawo wykorzystywać inteligentne maszyny zgodnie z własnym uznaniem? (Westworld, Humans) Czy możemy zaufać sztucznej inteligencji do złudzenia przypominającej człowieka? (Ex machina) Czy jesteśmy w stanie odgadnąć zamiary czegoś, co przewyższa nas inteligencją i czy ważniejszy jest postęp, czy niezależność? (Transcendencja

Szczególnie dwa ostatnie z wymienionych tytułów są według mnie warte uwagi. Mam nadzieję, że czeka nas jeszcze wiele lat oglądania ciekawych produkcji o tej tematyce, zanim sami będziemy musieli zmierzyć się z podobnymi problemami.

   
Kamień filozoficznyW fantastyce przewijają się już od dawna. Szczególne miejsce znalazły sobie w dziale science fiction. O czym mowa? O teoriach, które na pierwszy rzut oka mogą wydawać się zupełnie niemożliwe, lecz mają swoje podstawy w realnym świecie. Jest ich dość sporo, lecz w tym artykule skupimy się na kamieniu filozoficznym.

Kamień filozoficzny wziął swą nazwę od idei Arystotelesa, głoszącej, iż materia składa się z materii i formy, czyli ducha. Kamień poprzez proces tworzenia miał stanowić niejakie potwierdzenie owej teorii. Dlaczego? Według niej, duch może opuszczać materię, a w przypadku mitycznego kawałka skały objawia się to poprzez zmiany zarówno stanu skupienia, jak i rodzaju metalu, który go tworzy. Badania nad kamieniem filozoficznym rozpoczęły się już w I wieku n.e. w Egipcie, gdzie pracowali nad nimi kapłani. W II wieku dziedzina ta rozpatrywana była też w Aleksandrii, w której to idea wędrującej duszy kwitła. Kolejne stulecia stanowiły rozwój alchemii, a co za tym idzie, intensywniejsze eksperymenty nad legendarnym kamieniem. Alchemicy, których pozwolę sobie określić mianem filozofów- praktyków, w tym, m.in. Zosimos z Panopolis, Michał Sędziwój, Arnold de Villanowa, czy też Nicolas Flamel, coraz odważniej poczynali sobie w badaniach nad transmutacją. Temu ostatniemu, jak głoszą plotki, udało się stworzyć tę niezwykłą substancję, lecz nie wiadomo ile jest w tym prawdy. Gdyby było to prawdą, teoretycznie powinien stać się nieśmiertelny…

Choć nakreśliłam już nieco historię kamienia filozoficznego, warto byłoby dowiedzieć się, czemu powstało tyle zamieszania wokół kawałka skały. Otóż ten niepozorny twór, dzięki swym właściwościom, miał zamieniać metale nieszlachetne w szlachetne (głównie w złoto i srebro, choć czasem reakcja zatrzymywała się na rtęci), a także działać odmładzająco i uzdrawiająco na ciało człowieka. Nic dziwnego, że cieszył się popularnością, gdyż odkrywał przed ludźmi wizję nieśmiertelności. Samym swym wyglądem nie wzbudzał sensacji, najczęściej Harry Potterprzedstawiany był jako czerwony kamyk. Choć inne przekazy mówiły o widzianej w nim grze kolorów przypominającej pawi ogon. Był też niepalny i higroskopijny (nie pochłaniał wody). Posiadał jeszcze więcej specyficznych cech, które jednak pozwolę sobie pominąć.

Kamień filozoficzny stał się wdzięcznym tematem dla współczesnej fantastyki, w końcu jego teoria brzmi dość nierealnie. Temat kamienia rozpowszechniła J.K. Rowling w pierwszej części serii o Harrym Potterze. Co ciekawe, powołała do życia wspomnianego już Nicolasa Flamela, odkrywcę mitycznej substancji. W jej książce, jak i w realnym świecie, tylko on jedyny miał znać sekretną recepturę potrzebną do jego wytworzenia.

Niezwykły twór jest również głównym tematem mangi i anime- „Fullmetal Alchemist”. Stanowił on cel poszukiwań dwóch braci, którzy pragnęli przywrócić do życia swą zmarłą matkę. Niestety, wiedza jaką otrzymali chcąc tego dokonać, kosztowała utratę ciała jednego z braci i prawej ręki drugiego. Kamień miał przywrócić im ciała i pomóc w realizacji planu.

Motyw magicznej substancji przewinął się także w powieści „Indiana Jones i kamień filozoficzny” M. McCoya, czy serii A. Pilipiuka: „Kuzynki”, „Księżniczka” oraz „Dziedziczki”.

Jak zdołano dowieść na przestrzeni wieków, zamiana innego metalu w złoto jest możliwa, lecz zupełnie nieopłacalna. To jednak jest mała strata, w momencie, gdy możemy zanurzyć się w świecie fantastyki opartym na teorii kamienia filozoficznego. A może nawet zawdzięczamy mu też dość ciekawe wyrażenie językowe, bo w końcu zamiana metalu w złoto jest jak „przekuwanie zła w dobro”, czyż nie? 

 

W fantastyce, od zawsze, przewija się mnóstwo dziwnych stworzeń. Niektóre przypominają ludzi, inne zwierzęta, jeszcze inne nie są podobne do niczego, co chodzi po Ziemi. Zdarzają się stworzenia, które są bardzo sympatyczne, ale też na wskroś złe.

Przekrój istot fantastycznych pod względem zarówno wyglądu, jak i charakteru, jest ogromny. To jednak nie zniechęciło nas do wybrania, spośród prawie czterdziestu postaci, naszego rankingu 10 najlepszych i najciekawszych. Każde z nich ocenialiśmy pod kątem: mocy (zarówno fizycznej, jak i magicznej czy umysłowej), wyglądu oraz charakteru.

Tak właśnie przedstawia się nasze Top 10 fantastycznych stworzeń:

 

1.    Smok

 Smok

 

To niezaprzeczalny zwycięzca naszego rankingu! Zarówno jego siła, jak i wygląd czy charakter zdecydowanie zasłużyły na najwyższe noty. Smoki to bardzo wyraziste mityczne stworzenia, które już od dawna budziły postrach wśród prostych ludzi. Do dziś są one inspiracją dla wielu autorów filmów oraz książek.

Więcej o nich dowiecie się z naszego poprzedniego artykułu: Historia smoków cz.1

 

2.    Nimfa

 Nimfa

 

Nimfy znane były już w starożytności, gdy to miały strzec przyrody, chronić pola i lasy. Niekiedy zdarzało im się uprowadzić jakiegoś młodzieńca. Co jakiś czas stawały się także kochankami bogów greckich. Nie bez powodu stały się uosobieniem płodności. Na naszych terenach z nimfami utożsamić możemy rusałki, które również były strażniczkami natury i przebiegłymi uwodzicielkami.

Nimfy zdobyły nasze serca swoim pięknem i niezwykłym wdziękiem, choć nie są silne, a ich charakter nie jest tak wyrazisty, jak w przypadku smoków, to naszym zdaniem (a także decyzją matematycznych algorytmów) zasługują na drugie miejsce.

 

3.    Tytan

 Tytan

 

Tytani to kolejne mityczne postaci w naszym rankingu. Pochodzą z Grecji, w której to istnieli jeszcze przed bogami. Byli to ogromni i bardzo silni mężczyźni wywodzący się z pokolenia olbrzymów. Wśród tytanów były też kobiety- Tytanidy.

Tytani dostali od nas najwyższe noty za siłę. Ich wygląd i charakter też wypadł nie najgorzej, choć to nieludzka moc przesądziła o trzecim miejscu wśród pozostałych istot fantastycznych.

 

4.    Diabeł

 Diabeł

 

Możecie zastanawiać się, co diabeł robi w naszym rankingu. Mimo, iż na pierwszy rzut oka nie jest bardzo wyróżnioną postacią fantastyczną, to jednak od dawna pojawia się w wielu znanych bestiariuszach na całym świecie. Diabła przedstawia się bardzo różnie, czasem jako człowieka z rogami, czasem człowieka- kozła. Jedno jest pewne, niezależnie od podań, jest on złą postacią wyrządzającą liczne szkody.

Diabeł, za swoją moc, otrzymał od nas największą liczbę punktów. Choć może fizycznie nie jest bardzo silny to liczne sztuczki umysłowe, które stosuje zasługują na taką ocenę. Wygląd i charakter tej postaci także nie wypadają źle.

 

5.    Feniks

 Feniks

 

Tego przepięknego, płonącego ptaka, stanowiącego symbol Słońca i nowego życia nie mogło tu zabraknąć. Feniksy także znamy już od dawna, gdyż przewijały się w wielu mitach. Każdy z przekazów jakie znamy opisywał  te ptaki jako istoty niezwykle urodziwe i majestatyczne.

My też daliśmy im najwyższe noty za wygląd oraz moc. W końcu efektowne stanięcie w płomieniach jest nie lada wyczynem. Słabszą cechą feniksów jest za to charakter, ale czy to ważne przy tak niezwykłej mocy?

 

6.    Sfinks

 Sfinks

 

Egipski król zagadek znany od starożytności. Pół człowiek- pół lew o nieprzeciętnym umyśle, z powodzeniem wykorzystujący zdolności logicznego myślenia. Tak przedstawiała się postać, którą dziś możemy oglądać pod postacią wielkiego posągu wśród piramid.

Za swoją moc manipulacji ludzkimi umysłami, Sfinks otrzymał od nas prawie najwyższą notę. Całkiem nieźle wypadł też jego wygląd i charakter, którego mu zdecydowanie nie brakuje.

 

7.    Dżin

 Dżin

 

Dżiny wywodzą się z wierzeń arabskich, gdzie mają postaci dobrych bądź złych duchów. Można było je więzić w słoikach, butelkach, czy lampach, by nie wyrządzały szkód lub spełniały trzy życzenia. Jednym z najbardziej znanych w popkulturze Dżinów jest ten mieszkający w lampie Alladyna.

Dżiny to postaci o mocnych charakterach, co nierzadko objawiało się w niespełnianiu życzeń tak, jakby chciała tego osoba o nie prosząca. Ciekawego wyglądu i niezwykłej, magicznej mocy również nie możemy im odmówić.

 

8.    Wilkołak

 Wilkołak

 

Wilkołaki to postaci zdecydowanie bliższe nam kulturowo, gdyż ich początki sięgają wierzeń słowiańskich i germańskich. Te wielkie mieszanki człowieka z wilkiem ujawniały się dopiero przy pełni księżyca. Choć wprawny umysł, potrafił dostrzec zmiany w osobie będącej likantropem także za dnia.

Wilkołaki były niezwykle silne, prezentowały się również nieźle, jedynym mankamentem mógł być ich dość słaby charakter. Nic dziwnego, będąc opętanym rządzą krwi ciężko jest zachować trzeźwość umysłu.

 

9.    Czarodziej

 Czarodziej

 

Czarownik, mag, czarnoksiężnik- wszystkie te określenia opisują człowieka parającego się magią i zgłębiającego jej tajniki. Istnieją czarodzieje źli i dobrzy, Ci chcący ulepszyć świat i nim zawładnąć.

Czarodzieje posiadali ogromną moc, nabytą lub wrodzoną, która pozwalała im rzucać potężne zaklęcia bądź sporządzać różnorodne mikstury. Musieli przy tym zachować silny charakter. Często jednak ich wygląd pozostawiał wiele do życzenia. Nic dziwnego, nie tak łatwo jest dbać o wygląd siedząc w lochach i opanowując magiczne sekrety.

 

10.  Hydra

 Hydra

 

Na końcu naszego rankingu swoje miejsce odnalazła hydra. Była ona, posiadającym wiele głów, wężem wodnym pochodzącym z mitologii greckiej. Jej charakterystyczną cechą była niezwykła żywotność. Nie mógł jej zgładzić pierwszy lepszy wojownik, ponieważ po odcięciu jednej z głów bestii, na jej miejsce wyrastały dwie nowe.

Za tę niezwykłą umiejętność hydra otrzymała od nas maksymalną liczbę punktów. Jej wygląd także oceniliśmy wysoko. Jedynym słabym punktem okazał się charakter, a raczej jego praktyczny brak.

 

 

Mamy nadzieję, że nasz ranking się Wam spodobał. A jak wyglądałby Wasz podział potworów i postaci fantastycznych?

Copyright © 2015 mitycznytalent.pl, Wszelkie prawa zastrzeżone.
środa, listopad 22, 2017